Er zijn zinnen die men beter in een kelder legt, onder een natte doek, tot zij vanzelf ophouden te ademen. “Wij bieden perspectief” is er zo een. Eergisteren, bij de afspraak op vrijdag, kwam zij weer boven, bleek en onverwoestbaar. Ivan vroeg zijn gast waarom een mens op diens partij zou stemmen. Het antwoord lag al klaar, als oud brood in een mand: omdat wij mensen perspectief bieden. De man had niet eens de verbeelding om het woord hoop uit de kast te halen. Ook die kast bleef dicht.
Voor men mij verdenkt van haat tegen deze man of zijn partij, wees gerust, hij is maar één exemplaar uit een ruime voorraad. Ik heb voorzitters en boegbeelden dit al horen zeggen met de ernst van een pastoor die een lekkend dak inzegent. De een doet het wat vaker dan de ander, maar allen kennen het refrein. Het is de erfzonde van de politiek: men vraagt aan een bakker wat hij doet, en hij kijkt verheven over de toonbank. Ik bak brood.
Dat is geen openbaring. Dat is de winkel. Van die heren en dames mag men verwachten dat zij zeggen hoe zij de wereld zien, wat zij ermee willen aanvangen en waar zij de meubels willen zetten nadat zij eerst het huis hebben afgebroken. Dat heet inderdaad perspectief bieden. Maar wanneer een volk al dankbaar moet knikken omdat een bakker brood bakt, of een partij zich herinnert dat zij een richting hoort te hebben, dan is het kompas niet stuk. Dan heeft men het verkocht, samen met de broodsnijmachine.
Ik had zijn perspectief willen horen. Niet het etiket, maar de inhoud. Niet de verpakking, maar het meel, het water, de oven, de korst. Ik had willen weten waarom zijn blik op de wereld minder krom was dan die van de buurman. Dat zou een reden kunnen zijn om op zijn partij te stemmen. Maar neen. Er kwam weer die zin uit, netjes afgestoft, met niets erin dat kon bederven.
Beste bakker, waarom moet ik bij u klant worden? Omdat ik brood bak. Ja, dat hoop ik dan maar. Anders hangt die lichtreclame daar als een heiligenbeeld boven een slagerij. Zo staat ook de partijvoorzitter voor zijn gevel, met zijn woord in de hand en zijn toonbank leeg. Ik blijf op mijn honger zitten. Dat hij perspectief biedt, het zou er nog aan mankeren. Een kapper die haar knipt, verdient ook nog geen standbeeld.
Uren staan zij uit te leggen wat een ander verkeerd doet. Uren, met de werklust van mannen die een put aanwijzen maar geen schop willen vasthouden. Bergen kritiek worden opgetast, nat en zwaar, en daarbovenop leggen zij oplossingen die goed klinken zolang niemand ze moet betalen, uitvoeren of uitleggen aan iemand die kan rekenen. Waar blijft de ene die eens niet naar de rommel van de buur wijst, maar zijn eigen tafel toont? Desnoods een lelijke tafel. Maar een tafel.
Neen, ik zoek geen witte raaf. Die vogels zijn schaars, en in de politiek worden zij snel bespat. Een zwarte raaf volstaat. Een gewone, harde vogel, met poten in de modder en ogen die niet meteen gaan tranen van het eigen gelijk. Hij zou nog blinken tussen al die grijze raven die week na week op de draad zitten te krassen dat zij perspectief bieden.
