Afhankelijk van met wie ge spreekt of tot welke groep ge behoort, is de vrijheid van meningsuiting blijkbaar ingeperkt tot het uiten van de heersende mening. Doet ge dat niet, dan wordt ge niet tegengesproken, maar begraven onder bergen bagger, vuil en digitale straatstenen. Niet dat men u argumenten geeft, dat zou te proper zijn. Dat zou tevens veronderstellen dat men nadenkt over hetgeen ge zegt. Neen, daar doen we niet aan mee, daar hebben we op dit moment blijkbaar met zijn allen collectief verlof voor genomen.
Het is misschien niet de beste boodschap om een zondag mee te beginnen. Op een zondag ochtend kijkt een mens uit naar koffiekoeken, de krant en even verpozen in de illusie dat de wereld nog even kan wachten Maar het is er een gedacht waar we wel eens moeten over nadenken.
Om het simpel te zeggen, zijn er drie manieren van omgaan met verschillende meningen. Of ge kunt de ander straal negeren. Dat lost niks op en op termijn zal de ander er gefrustreerd harder en onwelriekender van worden. Dat leidt steevast tot conflicten en onaangenaamheden.
Een tweede aanpak is wat vandaag de dag onze standaardmodus lijkt te zijn. We overladen de afwijkende zonderling met alle modder en ander vuil dat we kunnen vinden. Hij of zij wordt verketterd en platgeslagen met halve waarheden, luide verdachtmakingen en andere onzin. Ook dat zal zonder enige twijfel leiden tot drama’s en conflicten. Ge lost er niks mee op en ge maakt alleen van een meningsverschil een brandstapel waar ge u dan achteraf over verbaast dat hij rookt er warm wordt.
Een derde aanpak, wat zo zelden gebeurt, waarschijnlijk omdat het ouderwets en daarom ‘niet cool’ is, is dat ge in gesprek gaat. Ge luistert naar de argumenten van de ander, overdenkt ze en geeft uw tegenargumenten. Misschien leert ge dan nog wat van elkaar, dat zou gênant kunnen zijn, maar dat kan de besten overkomen. Waarschijnlijk krijgt ge enig begrip voor elkaars standpunt. En minstens kunt ge samen op zoek gaan naar een manier om het punt waarover de discussie gaat op te lossen of aan te pakken. Op zijn minst zult get het probleem aanpakken en elkaar niet langer als probleem behandelen.
Dat is de basis van hoe een democratie, een verlichte samenleving werkt. Dat is goed fatsoen en ouderwetse leergierigheid. Het voorkomt vijandigheden en laat iedereen toe inspraak te hebben in het geheel. Dat betekent ook dat ge niet steeds gelijk zult krijgen. Vaak zult ge zelf in het ongelijk gesteld worden, zelfs al hebt ge gelijk. Maar ook dat hoort bij onze westerse open samenleving. Ge moogt uw mening behouden, ge moogt ze koesteren als een schat, ze blijven verkondigen en het gesprek blijven aangaan. Maar pas wanneer ge genoeg apostelen verzameld hebt, zal het gemeengoed worden.
Maar het gaat verder dan wat beleefd praten aan de rand van de toog. Wat als, ergens honderden miljoenen jaren geleden, de eerste dieren vanuit de zee aan land kropen? Dat zal ook wel tegen de algemene opvattingen in geweest zijn. Die tegendraadse beesten zullen ook wel vervloekt geweest zijn, maar kijk, hier zit ge deze blogpost te lezen. Alle grote sprongen voorwaarts zijn er gekomen wanneer we afwijkende opvattingen een kans lieten, niet wanneer ze meteen met een stok terug in hun hok werden gejaagd. Sinds de verlichting, waar dat afwijken een fundament van was, zijn we met reuzenstappen vooruitgegaan. Ik wil nog in het midden laten of dit goed of slecht is, Ook vooruitgang kan soms een lompe voet hebben.
Dat wil geenszins zeggen dat elke afwijkende mening waardevol is. Integendeel, De meeste afwijkende ideeën , dwalen gewoon rond zonder jas, richting of nut. 99,99% ervan zal nergens toe leiden. Maar om die 0,01% te hebben, schijnt dat voldoende te zijn om van paardenkar naar maanmissie te gaan. Het uitsluiten van mensen en opvattingen, om welke reden dan ook, is dus niet enkel moreel verwerpelijk, daar kunt ge immers van gedachte over verschillen, als ge daar nood aan hebt. Maar ook maatschappelijk en economisch is het dom.
En toch loopt de wereld vol met zelfverklaarde slimmeriken, grote denkers volgens hun eigen brochures, die hun eigen grote gelijk uitkramen en vervolgens elke afwijkende mening afschieten met onzin en waanzin, de verkondigers ervan bedreigen of bespuwen en het alleenrecht op alwetendheid opeisen. Het wordt een soort dorpskermis met fakkels.
Zo, dat moest er even uit. Als blogpost, want het is belangrijk, en niet als antwoord op de diverse mails en berichten die ik de laatste week mocht ontvangen. En, voor het geval ge het u afvraagt, het ging dan nog over een artikel waar men zaken in vermoedde die er niet instonden. Ook lezen schijnt voor deze sujetten een lang verloren vaardigheid te zijn.
Lezen op uw smartphone? Ga via Substack
Weekteksten kunt ge hier downloaden
