Met een dagje vrij heeft een mens tijd in overschot. Ge kunt wat klussen in huis, een wandeling maken, boodschappen doen, en dan nog blijft er ruimte over om iets te zoeken dat minder naar huishoudelijk lijfsbehoud en meer naar zin ruikt.
Welnu, ik heb die bezigheid gevonden in het beantwoorden van een paar commentaren die de voorbije weken zijn komen aanwaaien. Haatspuwerij is voor de internetgeneratie intussen een vrijetijdsbesteding geworden, en een bijzonder armtierige. Ze maakt ons dom. Een snel bitsig antwoord bekt misschien vlotter, maar het leert niemand iets. Ge luistert niet, ge antwoordt niet op argumenten met argumenten, ge loost alleen een frustratie die meestal nog te slordig is geformuleerd om fatsoenlijk begrepen te worden.
Los van de taalkundige ravage waarin velen hun verontwaardiging komen aanleveren, wil ik vandaag enkelen van antwoord dienen. Niet om hen te overschreeuwen, maar om hen aan te sporen eerst te lezen en daarna pas te reageren op basis van argumenten. Dat kost wat meer tijd, zeker. Maar probeer het eens. Ge wordt er doorgaans iets slimmer van, en met wat geluk dwingt ge ook mij ertoe mijn eigen gelijk nog eens tegen het licht te houden.
Linkse fascist
“Linkse fascist” is zo’n woordcombinatie die meteen verraadt dat ge vooral lawaai maakt waar denken had moeten zitten. Probeer het nog eens wanneer ge de twee begrippen kunt gebruiken zonder ze eerst door elkaar te klutsen als oud frituurvet. Als ge “links” en “fascist” in één adem gooit, toont ge vooral dat ge woorden gebruikt zoals een kind een hamer gebruikt: veel kabaal, weinig begrip. “Linkse fascist” is geen kritiek, maar een intellectuele verstuiking in twee woorden. Ga eerst de taal wat rechten, dan zien we wel verder.
Ik ben in mijn leven al voor van alles uitgemaakt, maar links of rechts zijn etiketten die mij doorgaans koud laten. Fascisten hebben niets met rechtsorde of gelijkheid, twee zaken waar ik wel degelijk belang aan hecht, dus die woordcombinatie rammelt al op begripsniveau als een winkelkar met een kapot wiel.
Wat hier eigenlijk uit spreekt, is geen analyse maar frustratie, en frustratie is een armzalige gids zolang ze niet eens kan zeggen waar ze vandaan komt. Zoals met alles in het leven geldt ook hier: als ge niet zegt wat ge wilt, is de kans klein dat iemand u begrijpt. Dus bij deze een oprechte uitnodiging aan de schrijver om het nog eens normaal te proberen. Met woorden die ergens op slaan raken we misschien verder dan met verbaal gesnuif.
Hadden we naar Pim Fortuyn geluisterd…
Fortuyn werd niet groot ondanks de opgefokte tegenstellingen, maar er juist dankzij. Ook hij verstond uitstekend hoe ge angst, culturele nervositeit en onvrede kunt opkloppen tot politiek kapitaal. Dat sommigen hem achteraf graag opgraven als een miskende ziener, verandert niets aan het feit dat hij zelf mee groot werd op het aanwijzen van vijanden, het aanscherpen van wij-zij-denken en het smakelijk verkopen van uitsluiting als helderheid.
Dat is precies het probleem met dat soort nostalgie. Men herinnert zich graag de flair, het volume en de schijn van onbevreesdheid, maar vergeet gemakshalve welk soort brandstof onder die machine zat. Haat, ressentiment en cultureel wantrouwen hebben al vaker mannen groot gemaakt. Dat maakt hen nog geen moreel kompas. Hoogstens handige handelaars in onvrede.
Stenen van Links
‘ik was al een paar keer (…)een betoging aanwezig in Brussel. En ik heb daar bakstenen en kasseien zien vliegen naar de ordediensten… Ze kwamen elke keer vanuit Linkse hoek gevlogen en daarmee doel ik niet op de richting‘ wist een lezer me te vertellen. Dat kan best. Er vliegen aan betogingen al langer stenen uit meer dan één hoek, en wie daar ooit tussen stond, weet dat ideologische zuiverheid zelden het sterkste punt van een kassei is. Maar telkens opnieuw het hele verval van de samenleving netjes van links naar rechts en terug te schuiven, lost niets op. Het doet vooral meer stenen vliegen.
Misschien is nuance ook hier minder spectaculair, maar wel bruikbaarder. Geweld blijft geweld, van welke kant het ook komt, en een beschaving wordt niet gered door elk probleem tot kampkeuze te vermalen. Wie echt iets wil herstellen, zal vroeg of laat verder moeten raken dan het gemak van de schuld bij de overkant te parkeren.
30% Niemandsland
Dit lokte reacties uit, uit zowat elke denkbare hoek. Van bagger tot bloemen, het kwam allemaal even monter binnen via chat, mail en commentaren. Wat vooral opvalt, is hoe weinig antwoorden er werkelijk op elkaar worden gegeven. Men applaudisseert voor wat uit het eigen kamp komt, en alles wat van de overkant waait, wordt meteen behandeld als haatspuwerij, borstklopperij of het gebruikelijke theater van “wij zijn slim en gij zijt dommer.” Het niveau doet soms denken aan dat infantiele Amerikaanse gekrakeel waar men zichzelf graag democratisch noemt, maar zich gedraagt als een kleuterklas met stemrecht.
Wat ontbreekt, is discussie. Echte discussie. Niet het wederzijdse bespuwen vanuit de eigen loopgraven, niet het rituele vloeken of kussen waarmee men de eigen clan warm houdt, maar een gefundeerde, onderbouwde reactie waar iemand nog iets van kan opsteken. Zonder twijfel zit er aan beide kanten wel ergens een stuk gelijk, maar zolang dat gelijk alleen wordt gebruikt als knuppel en niet als begin van een gesprek, geraken we geen meter verder. Ik had zo graag eens een commentaar gelezen die niet alleen gelijk wil halen, maar ook iets wil verduidelijken. Daar worden we misschien allemaal iets minder dom van.
Bij deze zit mijn vrije dag erop. De rest van de uren is inmiddels dichtgetimmerd met familiale verplichtingen, zoals dat hoort wanneer ge denkt nog baas over uw eigen agenda te zijn. Maar goed, met dit recht van antwoord zijn ook de intellectuele noden weer gevoederd. Een mens moet tenslotte iets doen om zijn geest in conditie te houden tussen al het huishoudelijk en familiaal puin.
