Hij was het soort mens die omwille van een relatieve beperking van zijn intellectuele gaven, zichzelf als slimmerik zag. Ge kent dat soort mensen wel. Overal kennen ze een oplossing voor, voor elk probleem ligt er ergens in hun kronkels een ondoordacht antwoord klaar, meestal zelfs nog voor het probleem zelf goed en wel op zijn stoel zit. En wanneer ge de haken en ogen in hun plannen durft aanwijzen, staat u een preek te wachten waar ge dagenlang kiespijn van hebt.
Dat soort mensen is meestal niet gevaarlijk, aandoenlijk op een bepaalde manier en, als ge het weet te plaatsen, vaak een bron van eindeloos doch onbedoeld vermaak. En als ge er wat dieper over nadenkt, dan komt ge al snel tot de conclusie dat ze niet anders zijn dan gij of ik, wanneer we tegenover mensen staan die slimmer zijn dan wij. Het is dus een kwestie van volgorde veeleer dan een vaste status in het leven.
Zo had je Sjaak, op zijn Hollands uitgesproken met duidelijke ‘S’ en ‘j’, een vroegere buurman van mij. Hij was een gedrongen man, die liep alsof zijn hele lijf in een cirkel gewrongen was. Dat gaf hem een vreemd uiterlijk en een rare manier van wandelen. Maar dat is een mens snel gewend en vervolgens kijkt ge daar overheen.
Sjaak werkte op de stadsreinigingsdienst. Elke ochtend om zes uur begon zijn ronde, die doorliep tot een uur of twee in de middag. Met een wagentje, voorzien van een grote stofzuiger, borstels en blik en een immense vuilzak liep hij zijn ronde. Het handvat van het wagentje zat net iets te laag, maar dat speelde in zijn voordeel, zijn gecirkelde houding viel er minder door op. Dag na dag reinigde hij trottoirs in de stad. Het lijkt een ‘lage’ job te zijn, maar geloof me. Menige stadsbewoner zou hem op zijn blote knieën moeten bedanken, hij nam zijn werk bloedserieus.
Hij was getrouwd en had twee lieve kinderen. Allen waren ze bekend met de beperkingen van vader en echtgenoot, maar het was een gelukkig gezin. Sjaak was vriendelijk en behulpzaam, ondersteunend binnen zijn grenzen en begripvol voor zaken die niet boven zijn pet gingen. Maar begon ge een gesprek met Sjaak over iets anders dan zijn tuin of de voetbal, dan stelde ge u open voor een stormvloed aan commentaren en warrige verhalen.
Sjaak had het niet zo op met ‘vreemden’. Dat was niet verrassend aangezien 90% van zijn collega’s van ver weg kwamen. Noord-Afrikaanse gezelligheid of Oost-Europese kameraderie waren geen attitudes die hem konden bekoren. Voor hem was het een vorm van plichtsverzuim. Hij nam zijn werk echt serieus. Bovendien spraken velen onder hen geen Nederlands, doch meestal Frans. Nu was zijn kennis van het Frans even beperkt als de kennis van het Chinees voor een doordeweekse huiskat, het weerhield hem er niet van om hen zo nu en dan stevig zijn gedacht te zeggen.
Ik ontmoette Sjaak bij een wandeling, gisterennamiddag. Ge kond hem direct herkennen aan zijn postuur. Hij wandelde de straat af, zag mij en stapte resoluut op mij toe. Ge had kunnen verwachten dat hij zijn hand zou uitsteken, zou glimlachen of enige vorm van blijdschap zou laten zien, maar dat is niet de stijl van Sjaak.
‘Peter’ begon hij, zonder ook maar een omweg te overwegen, ‘Gij hebt nog nen boek van mij’. Voila, dat was het eerste wat ik van Sjaak hoorde in jaren. Zijn vrouw en twee kinderen kwamen achter hem aangehobbeld. Marleen, deed haar best om tegelijk naar mij te glimlachen en naar Sjaak te fronsen. Ik gaf haar een knuffel, wreef over de bollen van hun kinderen en keerde me weer naar hem.
‘Een boek?’ Die verbazing was niet geveinsd, het idee dat hij ooit iets gelezen had was vreemd. OK, geen idee, maar dat kan, boeken hebben nu eenmaal de neiging te reizen. ‘Welk boek dan Sjaak’, vroeg ik begripvol, ‘dan bezorg ik je hem vandaag nog terug’. Ik zag Marleen zuchten.
‘Ja, een boek, een lichtblauw boek’ zei hij overtuigd, ‘ik heb een nieuwe boekenkast gekocht en kom een lichtblauw boek tekort, kunt ge die eens terugbrengen?’
Wel, een lichtblauw boek, daarmee wist ik niet veel. ‘Ja Sjaak, maar ik heb wel enkele lichtblauwe boeken in alle maten en formaten staan. Waarover gaat dat boek?’
‘Weet ik veel’ antwoordde hij, ‘maar ik ben er zeker van dat er een lichtblauw boek was, het paste perfect bij de rest en nu is er een gat in de rij boeken’ Ge zult begrijpen, ik had nogal verward afscheid genomen. Ik kan me niet voorstellen ooit Sjaak met een boek gezien te hebben, laat staan er eentje van hem geleend te hebben.
Het mysterie werd opgelost door een telefoontje van Marleen enkele uren later. Ze verontschuldigde zich uitgebreid, wat niet nodig was, en legde uit dat ze enkele jaren geleden bij het opruimen een lichtblauw telefoonboek weggesmeten had, dat netjes in de kast overbodig stond te zijn. Toen Sjaak het opmerkte bij het opruimen van de kast had ze voor de eenvoudige uitweg gekozen en hem gezegd dat ik hem geleend had. Nu ja, dat kunt ge haar gezien de omstandigheden niet kwalijk nemen. Op mijnen zolder lagen nog enkele oude telefoonboeken. Ik ben ermee naar Marleen gereden en heb haar laten kiezen. Sjaak zijn boekenkast is weer compleet en mijn geweten is schoongewassen.
Weekteksten kunt ge zoals steeds gratis downloaden in het winkeltje
