Ik krijg nogal eens de vraag waarom ik niets meer schrijf over leiderschap of strategie. Ge begrijpt, die kazuifel heb ik jaren geleden al aan de wilgen gehangen. Een mens kan immers niet eeuwig met wierook rondlopen in vergaderzalen en coachinglokalen. Maar aangezien ge blijft aandringen, ziehier, een eerste artikel over leiderschap en andere strategische onzin. Vers geplukt proper afgespoeld en klaar om te verorberen. Tenminste, voor wie nog honger heeft!
Ik hoor nogal eens leiders van alle niveaus stoefen over hun ‘goede medewerkers’. Hoe hard ze werken, hoe productief ze zijn. Wel, dat is de stomste stelling die ge naar voren wilt brengen. Tenminste, als ge niet graag bekeken wordt alsof ge uw functie gisteren bij een tombola hebt gewonnen.
Vooreerst stoeft ge niet over uw mensen, maar over uw kwaliteiten als leider. Dat is de boodschap die in die zin ligt te zweten. Ge wilt ons doen geloven dat ge goed zijt in het aanbrengen van structuren, het opvoeren van de productiviteit en het motiveren van anderen. Die zin is een sollicitatie naar een promotie, met uw team als decorstuk. Laten we daar eerlijk over zijn.
Maar dan nog, al meent ge het, en ik wil vriendelijk genoeg zijn om die mogelijkheid niet direct naar de prullenmand te verwijzen, het is en blijft een kolossale stommiteit. Ge hebt immers niks aan goede mensen. In tegendeel. Ze zijn net zo nuttig als een scheermes in het donker. Hoe goed het mes ook is, ge zult er u aan snijden! Ik zal u uitleggen waarom. Ik zal u de vijf belangrijkste redenen meegeven. Wilt ge er meer, ge weet me te vinden.
Goede mensen maken uw werk onmogelijk
Kijk, als ge goede mensen hebt, is alle werk gedaan. Niet een beetje, niet ongeveer of zo goed als. Neen, helegans! Hoe groot de uitdagingen ook zijn. Dat klinkt misschien proper in een evaluatiegesprek, maar het zal uw werk als baas onmogelijk maken. Ge steekt binnen een organisatie immers uit als een metershoge vlag in de woestijn.
Het gevolg is dat ge steeds meer werk zult krijgen, want ge krijgt het immers gedaan. Men geeft zelden een pak bijkomende ellende aan wie al onder zijn bureau naar adem lijkt te liggen happen. Uw mensen zullen eerst knikken en aanpakken, dan gaan morren, vervolgens ziek worden en uitvallen en met grote interesse vacaturesites gaan bezoeken. En lap, ge krijgt uw werk niet meer gedaan. Het resultaat? Uw reputatie is naar de vaantjes, en uw mensen vertrekken. Goede mensen maken uw werk onmogelijk.
Ge zijt beter met een middelmaat of daaronder. Het klinkt misschien hard, maar heeft tal van bestuurlijke voordelen. Met die mensen kunt ge tenminste de indruk geven dat ge alles doet wat ge kunt, maar dat meer nu eenmaal niet haalbaar is. Uw mensen zitten comfortabel de halve tijd te niksen, de bazen denken dat ge met beperkte middelen min of meer het onmogelijke probeert te doen en iedereen laat u gerust. Niet direct het grote succes, maar op veel plaatsen komt het er verdacht dicht bij in de buurt.
Goede mensen verpesten het voor hun collega’s
Er is niks zo erg als goede mensen binnen een organisatie. De rest ziet dat immers ook, van zodra er plots iets vlot gaat dat anders piepend en krakend door de gangen werd gesleurd. En wat denkt ge dat die mensen dan zien? Dat er hard en efficiënt gewerkt wordt? Vergeet het maar. Alles wat ze zien is dat er een idioot het allemaal voor hen aan het bederven is. Een stielbederver die de lat optilt nadat ze net geleerd hebben hoe ze er comfortabel onderdoor konden lopen.
Want wees gerust, van zodra er één iemand aantoont dat het sneller, beter of properder kan gaan, dan begint de ellende voor iedereen. Binnenkort kijken ze niet meer met enige minzaamheid en begrip wanneer iets lukt, maar met verontwaardiging. De standaarden kruipen dan traag maar zeker omhoog, een beetje als vocht in een muur. En dan moogt gij eens raden naar wie ze dan zullen kijken. Juist. Naar die brave sukkelaars die tot gisteren nog ongestoord middelmatig mochten zijn. Ge nodigt uw collega’s dus vriendelijk uit om u op alle mogelijke manieren te saboteren.
Ge zijt beter met een middelmaat of daaronder. Die mensen volgen immers het rustig kabbelen van een organisatie. Ze maken geen golven, ze zijn voor niemand een bedreiging en als ze klagen worden ze door iedereen gesteund. Zo kan iedereen zijn eigen middelmatigheid blijven verkopen als een vorm van uitzonderlijke inzet onder moeilijke omstandigheden.
Goede mensen maken uw team kapot
Als ge goede mensen hebt, dan hebben die zonder uitzondering ideeën. Ideeën komen zelden alleen, ze vergen meestal werk, vergaderen, bespreken en andere onaangenaamheden. En daar moet ge u dan mee bezighouden, of ze haken af. Ge moet dat doen met een uitgestreken gezicht, luisteren, afwegen en vooral bemoedigend aangeven dat ge blij zijt met die frisse wind!
En geloof het of niet, ze zullen allemaal andere ideeën hebben. De ene wil een andere structuur, de ander meer vrijheid, dit proces moet zus en die procedure zo. Dus, gij verliest uwen tijd, waardoor uw werk achteropraakt. Ge kunt niet elk idee serieus nemen, waardoor mensen zich miskend gaan voelen en ze onderling niet meer overeenkomen. Tweespalt, verlies van productiviteit en miserie met de bazen. Blijkbaar is dat dan uw schuld, want voordien liep alles goed, of minstens toch stil genoeg om geen probleem te lijken.
Ge zijt beter met een middelmaat of daaronder. Die mensen denken niet overdreven veel na over hoe zaken beter kunnen. Ze laten de dingen staan hoe ze staan, al staan ze scheef? Ge hebt er geen last van, ze vechten niet om de beste te zijn en laten mekander gerust. Dat is een zwaar onderschat managementkapitaal, al zal niemand dat in een jaaractieplan schrijven. Uw team blijft bij elkaar en vooral, ge hebt rust!
Goede mensen zijn slecht voor uw reputatie
Misschien zijt ge nog zo naïef om te denken dat ge uw reputatie opbouwt met effectieve resultaten. Het spijt me, dat is een vriendelijke gedachte, maar dat is van den oude stempel. Resultaten zijn maar belangrijk in relatie tot het verhaal dat ge errond kunt vertellen. Uwen blabla is veel belangrijker dan de cijfers op een rapportje. En met goede mensen kunt ge weinig oorlogsverhalen vertellen. Ge kunt alleen maar zeggen dat ge uw resultaten gehaald of overtroffen hebt. Duh! Fijn! Maar wie heldenverhalen geloofwaardig wil vertellen moet modder aan de schoenen hebben. Die moet aan het echte front staan waar alles tegenwringt. Goede mensen ontnemen uw bazen de illusie dat ge het moeilijk hebt.
Ge zijt beter met een middelmaat of daaronder. Dan kunt ge bijna wekelijks een veldslag rapporteren en woord voor woord uw verhaal opbouwen. Daar rusten reputaties immers op. Niet op stilte en degelijk werk van een team, maar wel op de ellende waar iemand achteraf een goed verhaal en een powerpoint met dramatische pijlen van kan maken.
En al die zelfbenoemde helden zullen bovendien het werk van al die goede mensen uit uw team naar zich toetrekken en als hun successen gaan verkopen. Om dat goed te doen, zullen ze alles proberen om uw reputatie om zeep te helpen. Niks zo slecht voor uw carrière als goede mensen
Goede mensen zijn uw gevaarlijkste asset
Ge denkt misschien dat ge, wanneer ge met goede mensen hoge ogen gooit in uw organisatie, kansen gaat krijgen. Vergeet het maar. Welke directie is nu zo stom om iemand die duidelijk bijzonder goed in zijn job is ergens anders te zetten? Dan zouden ze in hun eigen vlees snijden. En geloof me, directies bewaren hun vlees doorgaans veel liever voor belangrijke recepties en strategische diners
Neen, als ge goede mensen hebt en alles loopt vlot, dan zien ze mensen die betrokken zijn en hun werk aankunnen. Maar dat is geen uitnodiging tot een bevordering, wel integendeel. Stel u eens in hun plaats, als er nieuwe projecten of taken gedaan moeten worden, waar gaat ge die leggen? Bij de slabakkende anderen of bij het team dat wel alles goed doet? Juist! Ge hebt extra werk ingekocht dat ge niet bestelde, en ge zult dat niet aankunnen. Weg reputatie en carrièrekansen. Meer nog, als er bespaard moet worden, waar gaat ge als eerste snijden? Waar het hapert of waar het zogezegd vanzelf loopt?
Ge zijt beter met een middelmaat of daaronder. Als ge nauwelijks rondgeraakt met wat ge hebt, zullen ze u zeker niets afnemen. Middelmaat mag dan al geen verheven ideaal zijn, maar het is bestuurlijk gezien het equivalent van een warme jas met lekker diepe zakken.
Hoe krijgt ge zo een ideaal team?
Voordat ik afsluit, zal ik de vraag maar voor zijn. Hoe krijgt ge dan het ideale team, in de middelmaat of net eronder? Wel, dat is niet zo moeilijk. De mens heeft voor elke vorm van degeneratie wel een methode bedacht, al dan niet voorzien van een acroniem. Management vormt daar het schoolvoorbeeld van. Ook hier bestaan een reeks beproefde technieken voor. Ik zal u in het kort de vijf belangrijkste tips meegeven, dan kunt ge er direct mee aan de slag.
- Beloon hen die zich netjes rond of onder die middelmaat bevinden. Geef hun al uw aandacht en tijd. Doe voor hen regelmatig enkele kleine toegevingen. Een beetje zoals ge een hond een koekske geeft omdat hij niet gebeten heeft. Negeer zij die zich extra inspannen, die strebers verstoren het landschap immers. Of ze passen zich na verloop van tijd aan of ze vertrekken vanzelf. Win-Win!
- Telkens zo een idioot met ideeën afkomt, luister er vriendelijk naar, bemoedig het eventjes, dat is een kwestie van de hoop nog even te laten spartelen, en amendeer het idee vervolgens met uw eigen onzinnige kijk op de zaak. Zo verliezen ze alle motivatie en smelt het idee vanzelf weg. Zo leren ze na een tijdje dat initiatief vooral leidt tot vermoeidheid, veel overleg en een moeilijk dossier zonder einde. Na een tijdje beginnen ze dan vanzelf wel te zwijgen. Dat noemt ge dan vervolgens maturiteit.
- Zet niets op papier. Beloof wat ge wilt, bespreek wat ge wilt, klinkt zoveel ge wilt, maar laat geen sporen na. Papier heeft immers een geheugen! Zo kunt ge altijd aangeven de zaken vergeten te zijn of anders begrepen te hebben of dat de context inmiddels veranderd is. En als ge toch iets moet noteren, voor een meetingverslag bijvoorbeeld, beperkt u dan tot bullet points, die kunt ge achteraf steeds uitleggen zoals ge zelf wilt. Het lachen zal ze wel vergaan!
- Los niks op. Luister naar de klachten van die betrokken idioten, blijf vriendelijk, zeg dat ge ermee bezig zijt of het gaat oppakken, maar vergeet het vervolg. Uw eigen drukke agenda helpt u daarbij. Het is een vorm van bestuurlijke sedimentatie. Een onvermijdelijk gevolg van de dagelijkse drukte en veelheid van bekommernissen. Bovendien zorgt ge voor zoveel frustratie dat ze vanzelf tot middelmatigheid zullen terugvallen.
- Weiger om hen te helpen om procedures en afspraken door anderen te doen volgen. Toon in de eerste plaats begrip voor wie de afspraken of procedures doorbreekt. Dat is menselijk en kost u bovendien niks. Is dat niet voldoende, wijs dan op het feit dat de procedures onduidelijk zijn. Waar of niet, met een beetje goede wil is alles voor interpretatie vatbaar. Lukt dat nog niet, frustreer hen dan met de opdracht de procedures te herschrijven. De doorlooptijd daarvan is lang genoeg om enkele maanden rust te hebben.
Zo, ge hebt erom gevraagd, ge hebt het gekregen. Een les in leiderschap die u zonder veel twijfel verder zal brengen in uw carrière. Het is al een jaar of zeven, acht geleden dat ik hierover nog een letter op papier heb gezet, ik hoop dat ge er tevreden mee zijt! En zo niet, zet het dan vooral niet op papier.
Deze en andere teksten van Het Punt kunt ge gratis downloaden via het winkeltje
